Uçuk Nedir?
Uçuk genellikle dudak, ağız ve burun delikleri çevresinde
çıkan Herpes simplex adı verilen virüsün sebep olduğu hastalıktır.
Uzay Gemileri Uzayda Nasıl Hareket Eder?
Uzayda hava yoktur. Bu yüzden uzay araçları normal
taşıtlar gibi sürtünmeyi kullanarak hareket etme imkanına sahip
değildirler. Bunun yerine momentumun korunumunu kullanırlar!...
Momentum bir cismin hızı ile kütlesinin çarpımıdır. Bu sayının önemi
ise ne olursa olsun (dışarıdan bir kuvvet etki etmedikçe!) sabit
kalmak zorunda olmasıdır!... Böyle olunca da mesela bir sistemin
kütlesi değiştiğinde hızı da değişmek zorunda kalır momentumu
korumak için.
Buz patenini hepiniz seyretmişsinizdir. Çiftlerde erkek, eşini
ittiğinde kız kendin uzaklaşırken kendi de geriye doğru hareket
eder. İşte vakt-ü zamanında bilim adamları düşünmüşler taşınmışlar
ve uzay araçlarını bu şekilde tasarlamışlar (Buz patencileri ile
değil elbette canım!! :)). Yakıt tankında yakılan sıvı yakıt yüksek
hızla ve devamlı olarak dışarı püskürtülür! Bu da uzay aracına
ileriye doğru bir hız kazandırır.
Ayreten uzay araçları belli bir hıza ulaştıktan sonra o hızla
hızlarına devam etmek için devamlı yakıt kullanmalarına da gerek
yoktur. Çünkü uzayda hava, dolayısı ile sürtünme olmadığından
hızınızı bir gezegenin çekim alanına girene kadar problemsizce
koruyabilirsiniz. Bu yüzden uzay uçuşlarında azami yakıt tasarrufu
için gezegenlerin çekim kuvvetleri kullanılır. Mesela şu anda hala
plan safhasında olan Mars'a insanlı yolculuk için Jüpiter'in çekim
kuvveti kullanılması hesaplanıyor.
Ütü nasıl düzleştirir?
Kumaşlar yan yana uzanan ve gözle görülmeyen liflerden,
yani bir çeşit tellerden meydana gelmişlerdir. Liflerin molekülleri
ince-uzun olup birbirlerine gevşekçe zincirleme bağlıdırlar. Bu
bağlar çözülüp açıldıklarında ve düzensiz şekilde oluştuklarında,
liflerin de düzgünlüğü bozulmuş dolayısı ile kumaş buruşmuş olur.
Pamuklu kumaşlar selüloz moleküllerinden oluşurlar. Bu moleküller
birbirlerine hidrojen bağlan ile bağlıdırlar ve bu bağlar da yeterli
ısı ve çok az miktarda su ile kırılabilirler. Su ile şişen liflerin
kırılan molekül bağları, ütü kumaşın üzerindeyken düzgün bir şekilde
tekrar bağlanırlar ve ütü kaldırıldığında kumaşta düzgün ve pürüzsüz
bir yüzey oluştururlar.
Görüldüğü gibi ütülemede ısı ve su, kumaşın moleküllerindeki
bağların şişerek kırılmalarını, ütünün ağırlığı da onların preslenip
tekrar düzgün bir şekilde bağlanmalarını sağlıyor. Bu nedenle
pantolonu yatağın altına koymak gibi susuz ve ısısız yöntemler
kumaşın ütülemede olduğu gibi düzleşmesini sağlayamaz. Kuru bir
pamuklu kumaştaki buruşuklukları soğuk bir ütü ile asla
düzeltemezsiniz.
Pamuklunun dışındaki kumaşlarda uzun-zincir moleküllerin
birbirlerine bağlanış şekilleri farklı da olsa ütülemenin etkisi
aynıdır. Örneğin, yünlü kumaşlarda ortak bağlar çapraz
şekildedirler. Bazı kimyasalları kullanarak, bu bağları kırıp sonra
ütü ile şekillendirmek suretiyle, kumaş kalıcı olarak pilili yani
kıvrımlı veya büzgülü hale getirilebilir.
Naylon, polyester ve benzeri esaslı kumaşların yapıları ise ısıya
hassastırlar. Onları ütülerken ısının kontrollü uygulanması gerekir.
- V -
Virüs
Nedir?
Latince’de zehir anlamına gelen virüsler, Işık mikroskobu
ile görülmezler. Elektron mikroskobu adı verilen ve milyonlarca defa
büyütülebilen mikroskoplarla incelenebilirler.
Bir virüs, iç kısmında kalıtım maddesi, dışında iseprotein kılıftan
oluşur.
Yuvarlak, çubuk, pinpon topu şeklindedirler.
Virüsler sadece canlı bir yapı üzerinde üreyebilirler. Çünkü salgı
sistemleri yoktur. Üremek için başka bir canlının salgı sistemini
kullanmak zorundadırlar. Yani virüsler zorunlu hücre içi asalağıdır.
Bazı virüsler bakteri içine girerler ve onların içinde çoğalırlar.
Bu virüslere bakteriyofaj denir. Bakteriyofaj, bakteri yiyen
demektir.
Vitaminler insanlar için neden çok önemlidir?
Vitaminlerin bulunması, fazla eskilere dayanmamaktadır.
Ancak, vitaminsiz yapılamayacağı, bilinen bir gerçektir. Vitaminler,
günlük beslenmemizde temel bir öğe oluştururlar. Onlar olmazsa,
insan bedeninde büyük aksaklıklar ortaya çıkar. Örneğin, A vitamini
eksikliği göz hastalıklarına, B vitamini eksikliği sinirsel
hastalıklara neden olurken, C vitamini alınmaz ise iskorbüt, D
vitamini alınmaz ise raşitizm hastalıkları doğar. Özellikle beslenme
yetersizliği olan ülkelerdeki çocuklarda, bu hastalık yaygın olarak
görülür: işte bu nedenlerle, dengeli bir vitamin rejimi, bünyeyi en
sağlıklı,sinirleri ise en iyi duruma getirecektir.
