Yardımlaşma Nedir?
Yardımlaşma, birlikte çalışmak yada yardım etmektir.
Birlikte çalışırken, birbirimizle anlaşmayı öğrenebiliriz. Bir takım
gibi çalışarak, yalnızken yapamayacağımız şeyleri yeteneklerimizi ve
enerjimizi birleştirerek başarabiliriz.
İzlenilecek kurallar
—Diğerlerine cesaret verin.
—Doğal yeteneklerine ve becerilerine katkıda bulunmayı sağlayın.
—Bir izleyici olduğunuz kadar lider olun.
—Herkese eşit davranın.
—Soğukkanlı olun.
—Yarışı bir kenara bırakın.
—Dürüst olun.
—Grup anlaşmazlıklarında esnek olun.
Yıldız Kayması Nedir?
Gece gökyüzünün herhangi bir yeri birdenbire
aydınlanıverdi. Ama bu ışık geldiği gibi sessizce akıp gitti. Bir
yıldız düştü. Aslında bunlara yıldız demek doğru değildir, çünkü bir
yıldız binlerce kilometre çapında görkemli ve korkunç sıcak bir gaz
topudur. Bunlar, birkaç gram ya da kilogram ağırlığında taş ya da
madenden oluşmuş nesnelerdir. Bilim adamları bunlara "meteor"
(göktaşı) der.
Binlerce göktaşı Dünya’nın çevresindeki boşlukta gece gündüz dolaşır
durur. Bunlardan bazıları Dünya’ya çok yaklaşır, yer çekime kapılıp
yeryüzüne düşerler. Bu düşme sırasında atmosferin frenlemesiyle
doğan sürtünme nedeniyle göktaşları gittikçe ısınırlar ve sonunda
gözle görülecek biçimde parlarlar.
Gündüzleri de atmosferden içeri dalan göktaşları olur, yalnız gün
ışığı çok daha parlak olduğu için onları ancak radarlar aracılığıyla
saptayabiliriz.
Yasalar Ne İşe Yarar?
Yasalar toplum yaşamı için gerekli kurallardır. İnsanlar
bir arada yaşamaya başladıktan sonra barış ve düzeni sağlayabilmek
için yasalar koymuşlardır. Yasalar herkesin özgürlüğünün sınırlarını
belirleyerek insanların birbirine zarar vermesini önler; insanları
ve mallarını korur.
Polis yasalara uyulmasını sağlamakla görevlidir; mahkemeler ise
yasalara aykırı davrananları yargılar ve suçlu bulunanları
cezalandırır. Pek çok ülkenin temel yasaları içeren anayasaları
vardır. Demokratik ülkelerde yeni yasalar, halkın temsilcilerinden
oluşan meclisten çıkar. Bu meclise yasama organı denir.
Yasalar başlıca iki grupta toplanabilir. Medeni hukukla ilgili
yasalar borçlanma, evlenme ve miras gibi konulardaki düzenlemeleri
içerir. Hırsızlık ve cinayet gibi suçlarla ilgili yasalar ise ceza
hukukunun kapsamına girer. Bunlardan başka uluslararası hukuk
kuralları ve askeri yasalar da vardır.
Yıldızlar Neden Göz Kırpar Gibi Görünür?
Yıldızların ışığı, bize erişmeden önce, Dünya’yı
çevreleyen havanın içinden geçer. Bu hava katmanı, sürekli hareket
etmekte ve değişmektedir. Bu yüzden yıldızlar bir parlayıp bir
sönüyormuş gibi görünür. Yıldızların bize göz kırpıyormuş gibi
görünmelerinin nedeni de budur.
Eski İnanışlar
Çok eski çağlarda insanlar akşam olunca havanın neden karardığını,
geceleri Güneş'in nereye gittiğini bilmiyorlardı. Bununla ilgili
değişik inanışlar vardı:
-Karanlık Sepeti: Afrika’da yaşayan bazı insanlar eskiden karanlığın
olmadığına inanırdı. Bu inanışa göre Tanrı, yarasaya bir sepet
dolusu karanlık vererek bunu Ay’a götürmesini istemiş; ama karanlık,
yolda sepetten çıkarak kaçmış. O zamandan beri yarasa her gece
karanlığı yakalamak için uğraşır dururmuş.
-Karanlık Şeytanı: Eski Mısırlılar, güneş tanrısı Ra’nın, her gece
yer altına inerek orada yaşayan karanlık şeytanı ile boğuştuğuna
inanırlarmış. Bu inanışa göre Ra, bu savaşı her zaman kazanır ve
gökyüzündeki yerine geri dönerek Dünya’yı aydınlatmayı sürdürürmüş.
Yunuslarla balinalar nasıl uyur?
Nefes almak için periyodik olarak suyun yüzeyine
çıkmaları gerektiğini biliyorum, öyleyse, uyuyakalıp ta
nefessizlikten ölmezler mi?
Yunuslar ve balinalar tıpkı insanlar gibi memeli hayvanlardır.
Birçok başka özelliğin yanı sıra, insanlarla benzer kemik yapısına
sahipler, sıcak kanlılar ve doğurarak ürüyorlar. İnsanlarla bu
hayvanlar arasındaki en büyük farklılık ise içinde bulundukları
farklı ortamla ilintili. Yunuslar ve balinaların son derece
kendilerine özgü bir nefes alma sistemleri var ve bu sistem onların
suyun altında oksijen almaksızın uzun süreler kalabilmelerine (bazen
30 dakika hatta daha uzun süreler) olanak verir.
Karada yaşayan bizler, diğer kara memelileri gibi, istem dışı nefes
alırız: yani biz nefes alıp almama kararı vermeyiz, bedenimiz
otomatik olarak havayı içine alır. Yunuslar ve balinalar ise
bulundukları su altı ortamından ötürü bilinçli nefes alırlar. Fiilen
ne zaman nefes almaları gerektiği konusunda karar vermek
durumundadırlar. Sonuç olarak, nefes almaları için de bilinçlerinin
açık olması gerekir.
Bu durum bir problem yaratır, çünkü memelilerin beyinlerinin doğru
bir biçimde çalışabilmesi için, beynin zaman zaman bilinçsiz hale
geçmesi yani uyuması gerekir. Yunusun okyanusun yüzeyine çıktığı
seyahatlerinde kısa aralıklarla kestirebilme fırsatı elbette oluyor
ancak bu pek de geçerli bir seçenek değil.
Eğer bilinçli bir nefes alıcıysanız, tümüyle bilinçsiz uyku haline
geçmek pek akıllıca ve uygulanabilir görünmüyor, çünkü ya zamanında
uyanmazsanız ne olacak? Yunuslar ve balinalarda bu sorunun çözümü,
beynin bir yarısının uyku haline geçip, diğer yarısının bilinçli
kalması biçiminde çözülmüş. Bu durumda hayvan hiçbir zaman tümüyle
bilinçsiz hale geçmiyor ama aynı zamanda da gereksindiği dinlenme
fırsatını buluyor. Bilim adamları bu olayı, yunuslara
elektroansefalografi uygulayarak incelemişler.
Bu süreçte, kafalarına bağlanmış elektrotlar, yunusların
beyinlerindeki elektrik düzeyini ölçmüş. Elektroansefalogram
sonuçları, uyku halindeyken beynin yarısının kapalı, diğer yarısının
ise faal olduğunu göstermiş. Araştırmacılar yunusların günde
yaklaşık sekiz saat bu durumda kaldıklarını bulmuşlar. Bu durumun
nasıl bir durum olduğunu gerçekten bilmemize olanak yok, ancak sıkı
bir tahmin yaparak, bunun uyku öncesi, tam dalarken girdiğimiz yarı
bilinç haline benzer bir şey olduğunu tahmin edebiliriz.
Bilincin tam kapalı olmadığı, uyku ile uyanıklık arası bir durum
olsa gerek, hani etrafta neler olup bittiğinin ayırımında ve
gerektiğinde hemen uyanabilecek bir durum gibi. Evet, yunuslar ve
balinalar nerede uyurlar sorusuna gelirsek, herhalde en mantıklı
yanıt olarak, okyanus yüzeyine yakın herhangi bir yer diyebiliriz.
Gerektiğinde hemen nefes almak üzere yüzeye çıkabilsinler diye.
Yunusların çok az hareketle yavaş yavaş ilerledikleri hiç
gözlemlenmemiş bir olgu değil.
Yoğunlaşma nedir?
Isı kaybı sonucu, maddenin gaz halinden sıvı haline
geçmesi.
- Z -
Zeka
Nedir?
Zekayı kişinin, öğrenme, öğrenilenden yaralanabilme, yeni
durumlara uyabilme, yeni çözüm yolları bulabilme yeteneği olarak
tanımlaya biliriz.zeka gelişimi bir çok faktörle ilişkilidir. Bunlar
;
1) Bebeğin anne karnında yeterince beslenmesi
2) Yeterli oksijen alması (Annenin sigara içmesi, kirli hava bunu
etkiler.)
3) Doğumların, bilgili ellerde ve sağlıklı şartlarda yapılması
4) Çocuğun özellikle merkez sinir sistemi hastalıkları ve
zedelenmelerden korunması
5) Yeterli ilgi, sevgi ortamının sağlanması
6) Etkin ve sistemli eğitim ve öğretim.
